Wat is Scheiden van Tafel en Bed?

Een scheiding van tafel en bed is een juridische vorm van scheiden, waarbij partners officieel uit elkaar gaan, maar formeel nog met elkaar getrouwd blijven. Partijen hebben geen gemeenschappelijke huishouding meer. Bij een scheiding van tafel en bed wordt eigenlijk alles van de partners verdeeld. Hierbij moet je denken aan onder andere al het vermogen en ouderdomspensioen.

Na de scheiding van tafel en bed is er geen (beperkte) gemeenschap van goederen meer. Het huwelijk zelf wordt echter niet ontbonden. Dat betekent dat partners juridisch gezien nog steeds echtgenoten zijn, ook al wonen ze niet meer samen en leiden ze ieder hun eigen leven.

In Nederland komt scheiding van tafel en bed minder vaak voor dan een gewone echtscheiding. Toch kan deze vorm in specifieke situaties een passende oplossing zijn. Bijvoorbeeld wanneer religieuze overtuigingen een echtscheiding niet toestaan, partners bepaalde financiële rechten willen behouden of wanneer er behoefte is aan een duidelijke scheiding zonder het huwelijk definitief te beëindigen. In dit artikel lees je wat een scheiding van tafel en bed precies is, hoe de procedure werkt, welke gevolgen deze scheiding heeft en hoe deze vorm verschilt van een echtscheiding.

Wat betekent scheiding van tafel en bed?

Een scheiding van tafel en bed is een rechterlijke uitspraak waarbij echtgenoten niet langer samenleven en hun gezamenlijke huishouding beëindigen, terwijl het huwelijk juridisch blijft bestaan. De naam verwijst naar een historische situatie waarin partners letterlijk niet meer samen aten (“tafel”) en niet meer samen sliepen (“bed”). Tegenwoordig heeft de term vooral een juridische betekenis.De belangrijkste kenmerken van scheiding van tafel en bed zijn:

partners wonen niet meer samen
de gezamenlijke huishouding wordt beëindigd
het gezamenlijke vermogen wordt verdeeld
afspraken over alimentatie en kinderen worden vastgelegd
er wordt een partneralimentatie afspraak gemaakt
je bouwt nog wel partnerpensioen voor elkaar op (indien hiervoor premie wordt ingelegd)
het huwelijk blijft juridisch bestaan

Het belangrijkste verschil met een echtscheiding is dat het huwelijk daarbij volledig wordt ontbonden, terwijl bij scheiding van tafel en bed alleen het samenleven wordt beëindigd. In de praktijk betekent dit dat partners wel gescheiden leven en hun financiële zaken regelen alsof ze gescheiden zijn, maar juridisch gezien nog steeds met elkaar getrouwd zijn.

Wanneer kiezen mensen voor scheiding van tafel en bed in plaats van echtscheiding?

Hoewel deze vorm van scheiding tegenwoordig minder vaak voorkomt, zijn er nog steeds situaties waarin partners bewust voor deze optie kiezen. Vaak spelen daarbij persoonlijke, religieuze of financiële overwegingen een rol.

Religieuze overtuigingen

Voor mensen met een sterke religieuze overtuiging kan het beëindigen van een huwelijk daarom een moeilijk of onwenselijk besluit zijn. In zulke situaties kan begeleiding bij scheiden helpen om samen tot afspraken te komen.Scheiden van tafel en bed biedt in zulke gevallen een alternatief. Partners kunnen hun gezamenlijke leven beëindigen en apart wonen, terwijl het huwelijk juridisch blijft bestaan. Op die manier kunnen zij hun persoonlijke situatie aanpassen zonder in strijd te komen met religieuze regels.

Financiële of juridische redenen

Soms kiezen partners voor scheiding van tafel en bed vanwege financiële voordelen of juridische overwegingen. Denk bijvoorbeeld aan vragen over geld, bezittingen en schulden tijdens een scheiding. Zo kan het huwelijk invloed hebben op:

pensioenrechten
bepaalde verzekeringen
erfregelingen
financiële afspraken tussen partners

Door het huwelijk in stand te houden, kunnen sommige van deze rechten behouden blijven. Tegelijkertijd kunnen partners hun financiële zaken grotendeels los van elkaar regelen.

Tijdelijke oplossing

Voor sommige stellen is scheiding van tafel en bed een tussenfase. Ze willen afstand van elkaar nemen, maar zijn nog niet zeker of ze definitief willen scheiden.Door deze vorm van scheiding ontstaat er ruimte om apart te leven en na te denken over de toekomst. Soms besluiten partners later alsnog tot een echtscheiding, maar het komt ook voor dat stellen na verloop van tijd weer bij elkaar komen.

Wat zijn de juridische gevolgen van scheiding van tafel en bed?

Hoewel het huwelijk blijft bestaan, heeft een scheiding van tafel en bed duidelijke juridische gevolgen. Op veel gebieden worden partners namelijk behandeld alsof ze gescheiden zijn. In veel situaties kiezen partners ervoor om afspraken te maken met behulp van scheidingsmediation. Tijdens mediation worden onderwerpen zoals financiën, kinderen en praktische afspraken rustig besproken. Het doel is om samen tot duidelijke en werkbare afspraken te komen.

De gemeenschap van goederen stopt

Wanneer partners in (beperkte) gemeenschap van goederen zijn getrouwd, wordt deze (beperkte) gemeenschap beëindigd op het moment dat het verzoek tot scheiding van tafel en bed is ingediend bij de rechtbank. Dit betekent dat bezittingen en schulden worden verdeeld. Vanaf dat moment hebben partners ieder hun eigen vermogen. Nieuwe inkomsten, bezittingen of schulden behoren niet langer automatisch tot een gezamenlijke gemeenschap.

Partners leven financieel gescheiden

Na de scheiding beheren partners hun eigen financiën. Partijen hebben hun vermogen immers verdeeld. Het inkomen dat zij ontvangen is voor de persoon die het heeft verdiend. Ze zijn zelf verantwoordelijk voor hun inkomsten en uitgaven. Dit voorkomt dat nieuwe schulden of financiële verplichtingen automatisch op beide partners worden verhaald. Bij een scheiding, ook bij scheiding van tafel en bed, spelen vragen over geld vaak een grote rol. Denk bijvoorbeeld aan:

de verdeling van spaargeld en bezittingen
gezamenlijke leningen of hypotheken
schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan
de financiële gevolgen van het apart wonen

Meer uitleg over hoe je met deze onderwerpen omgaat tijdens een scheiding lees je op de pagina over geld en schulden bij scheiden.

Alimentatie kan worden vastgesteld

Net als bij een echtscheiding kan het zijn dat een partner partneralimentatie moet betalen. Dit kan het geval zijn wanneer één partner niet in zijn of haar behoefte kan voorzien. Dit is afhankelijk van onder andere:

het inkomen van beide partners
de duur van het huwelijk
de financiële behoefte van de partner die alimentatie ontvangt

Afspraken over kinderen

Als er kinderen zijn, moeten ouders afspraken maken over hun verzorging en opvoeding. Bij scheiden met kinderen is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over zorg, opvoeding en contactmomenten.Deze afspraken kunnen gaan over:

waar de kinderen wonen
hoe de zorg wordt verdeeld
hoe ouders belangrijke beslissingen nemen
de financiële bijdrage voor de kinderen

Het belang van het kind staat hierbij altijd centraal. Ouders moeten samen bepalen hoe zij hun rol als ouders blijven invullen, ook wanneer zij niet meer samenleven. Er zijn verschillende zorgregelingen mogelijk waaronder een co-ouderschap.

Het verschil tussen scheiding van tafel en bed en een echtscheiding

Veel mensen verwarren scheiding van tafel en bed met een echtscheiding. Toch zijn er belangrijke verschillen tussen beide vormen van scheiden. Het belangrijkste verschil is dat bij een echtscheiding het huwelijk volledig wordt beëindigd. Bij scheiding van tafel en bed blijft het huwelijk juridisch bestaan.

Scheiding van tafel en bed	Echtscheiding
Huwelijk blijft bestaan	Huwelijk wordt beëindigd
Partners leven apart	Partners zijn juridisch niet meer getrouwd
Hertrouwen niet mogelijk	Hertrouwen wel mogelijk
Kan later worden omgezet in echtscheidingEr wordt nog partnerpensioen voor elkaar opgebouwd	Definitieve beëindiging van het huwelijkEr wordt geen partnerpensioen meer voor elkaar opgebouwd

Kun je na scheiding van tafel en bed alsnog scheiden?

Ja. Een scheiding van tafel en bed kan later worden omgezet in een volledige echtscheiding. Er zijn twee manieren waarop dit kan gebeuren.

Na drie jaar

Na een periode van drie jaar kan de scheiding van tafel en bed omgezet worden in een echtscheiding. Dit kan wanneer een van de twee naar de rechtbank gaat om de echtscheiding aan te vragen. Na drie jaar is het niet nodig dat de andere partner hier toestemming voor geeft.

Met wederzijds goedvinden

Als beide partners het eens zijn, kan de scheiding van tafel en bed op elk moment worden omgezet in een echtscheiding. In dat geval wordt opnieuw een procedure bij de rechtbank gestart.

Kun je weer bij elkaar komen?

Het is ook mogelijk dat partners besluiten hun relatie opnieuw voort te zetten. In dat geval kan de scheiding van tafel en bed officieel worden beëindigd. Hiervoor moeten partners een gezamenlijke verklaring indienen.Deze verklaring wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister. Na deze inschrijving gelden alle rechten en plichten van het huwelijk weer, alsof de scheiding van tafel en bed nooit heeft plaatsgevonden.

Wanneer is scheiding van tafel en bed een goede keuze?

Scheiden van tafel en bed kan een passende oplossing zijn in specifieke situaties. Bijvoorbeeld wanneer:

religieuze overtuigingen een echtscheiding moeilijk maken
partners tijd nodig hebben om een definitieve beslissing te nemen
bepaalde financiële rechten behouden moeten blijven

Toch kiezen de meeste stellen uiteindelijk voor een echtscheiding. Een echtscheiding zorgt namelijk voor meer juridische duidelijkheid en maakt het mogelijk om opnieuw te trouwen.

Belangrijkste punten over scheiding van tafel en bed

Scheiding van tafel en bed wordt uitgesproken door de rechter
Partners leven apart, maar blijven juridisch getrouwd
De gezamenlijke huishouding stopt
De gemeenschap van goederen wordt beëindigd
Afspraken over alimentatie en kinderen worden vastgelegd
Partners bouwen nog partnerpensioen voor elkaar op
De scheiding kan later worden omgezet in een echtscheiding

Conclusie

Een scheiding van tafel en bed is een juridische manier om uit elkaar te gaan zonder het huwelijk te beëindigen. Partners leven apart en regelen hun financiële en praktische zaken afzonderlijk, terwijl zij formeel getrouwd blijven. Voor sommige stellen is dit een tijdelijke oplossing of een alternatief voor echtscheiding.Meer informatie over hoe mediation kan helpen tijdens een scheiding lees je op de pagina over scheiden.